Emtia Nedir?

Emtialar ticari faaliyette kullanılan temel ürünlerdir. Aynı türden emtialarla mübadele edilebilirler ve ürünlerin ve hizmetlerin üretiminde önemli girdiler olarak görev yaparlar.

Queensway tarafından sağlanmıştır

Farklı Emtia Türleri

Genel olarak sert ve yumuşak emtialar bulunmaktadır. Sert emtiaların madenciliğinin yapılması ve topraktan çıkartılması gerekir. Bunların arasında petrol ürünleri, demir cevheri, bakır, altın ve diğer metaller yer alır. Yumuşak emtialar ise yetiştirilir, hasat edilir veya avlanır. Bunların arasında çiftlik hayvanları ve tarım üretimi yer almaktadır.

Halihazırda aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli emtia kategorileri bulunmaktadır:

  • Çinko, bakır, demir, kobalt gibi metaller
  • Ham petrol, doğal gaz gibi enerji emtiaları
  • Biftek, domuz, hindi, tavuk gibi besi hayvanları ve etler
  • Buğday, arpa, mısır ve süpürge darısı gibi yetiştirilen ürünler

Emtiaların mübadele edilebilirliği belirli bir uyumluluk gerektirir. Bu standartlar bu ürünlerin alınıp satıldığı emtia borsalarınca belirlenir. Emtialar için tek koteli bir fiyat verilerek toplu üretim ve dağıtıma imkan sağlanır.

Örneğin, altının emtia borsalarında belirli standartları karşılaması gerekir. En az %95 saf altın içermelidir. %99,9 ve 99,9 saflık, emtia borsalarında işlem gören altınla ilişkili yaygın oranlardır. Bunlar arasında LME (Londra Metal Borsası), Şangay Altın Borsası ve COMEX (New York’taki ABD Emtia Borsası) yer almaktadır. Bu nedenle bir altın külçesi oluşturulduğu ve alınıp satıldığı yerden bağımsız olarak başka bir altın külçesiyle serbest bir şekilde takas edilebilir.

Ham petrol için iki değerlendirme noktası vardır. Brent Ham Petrol ve West Texas Intermediate (WTI). Brent Ham Petrol, Kuzey Denizi Petrol Yataklarına karşılık gelirken, West Texas Intermediate ABD esaslı petrol ürünlerine karşılık gelmektedir. WTI Ham Petrol genellikle NYMEX’te (New York Ticaret Borsası) işlem görmektedir. Sülfür içeriğinin %0,42’den az olması nedeniyle tatlı olarak kabul edilmektedir ve özgül ağırlığı 37 – 42° API arasındadır.

Emtialara Nasıl Yatırım Yapılır

Fiziksel emtialara yatırım günümüzde oldukça nadirdir. Elbette bu emtiaların tedarik zincirinin zorunlu girdileri olduğu istisnai durumlar da vardır. Ancak, fiziksel satın alma, depolama, taşıma ve emtiaların güvenliğini sağlama maliyetleri oldukça yüksektir. Emtialar insanlığın ortaya çıkışından bu yana bulunmaktadır ve bugün de sözleşmeler ile alınıp satılmaktadır. Thales isimli bir antik Yunan zeytin tüccarının ilk opsiyon sözleşmesini oluşturduğu genel kabul edilen bir söylemdir. Daha sonraları, Lale Vadeli Piyasalarının dünyanın ilk piyasa balonunu oluşturduğu bilinmektedir. Lale Balonu 1637 yılında patlamıştır ancak günümüz finansal piyasalarında sık sık atıfta bulunulmaktadır.

Vadeli işlem piyasaları, piyasada yer alanları ve üreticileri doğal afetlere, arz/talep değerlendirmeleri aracılığıyla yıpratıcı fiyat hareketlerine vs. karşı korumaya yöneliktir. Vadeli işlem sözleşmeleriyle fiyatlar ileriye dönük olarak sabitlenebilir. Önemli bir global emtia olan altın, aynı zamanda yüksek kaldıraçlıdır. Yani 200 – 300 USD değerindeki sözleşme türevleri, mevcut olan her bir fiziksel altının 1 USD kadarı için alınıp satılır.

Günümüzde Fark Sözleşmeleri (CFD’ler) gibi finansal enstrümanlar rutin olarak emtia yatırımına imkan verir. 20. yüzyılın sonunda emlak piyasasına yönelik olarak tasarlanmışlar ancak çok geniş bir emtia, endeks, döviz, hisse senedi ve başka finansal varlık yelpazesini kapsayacak şekilde uyarlanmışlardır. Fark Sözleşmeleri (CFD’ler) bireysel yatırımcılar tarafından tezgah üstü olarak dünya genelinde işlem görmektedir. Bu türev ürünün nasıl çalıştığını kolayca anlayabilirsiniz: Bir fiyat artışı bekliyorsanız Fark Sözleşmesini (CFD) SATIN ALIRSINIZ veya fiyatın düşmesini bekliyorsanız Fark Sözleşmesini (CFD) satarsınız.

Kâr/zarar, Fark Sözleşmesinin (CFD) açılış fiyatı ile Fark Sözleşmesinin (CFD) kapanış fiyatı arasındaki farka göre belirlenir. Daha düşük maliyetli kaldıraçlı ürünler olduklarından opsiyonlara ve vadeli işlemlere kıyasla çok daha ucuzdurlar.

Sırada bir uyarı var: Fark Sözleşmeleri (CFD’ler) marj üzerinden işlem gördüğünden kârınızı çoğaltabilir ancak aynı zamanda zararınızı da artırabilir. Kâr veya zarar oranı bu finansal enstrümanlarda sunulan kaldıraç tutarına dayanır. Platformlarımızda yatırımcılara sunulan tüm emtialar Fark Sözleşmesi (CFD) formatını esas almaktadır.

Geçmişten Bugüne Emtia Borsaları

Emtia piyasaları çok eski zamanlardan beri kullanılmaktadır. Uzmanlar, emtia ticaretinin kökenlerinin 10.000 –15.000 yıl geriye gittiğini keşfetmişlerdir. İlk başlarda, fazladan emtiası bulunanların ellerinde olmayan emtialar için takas edebilmesini sağlayan bir barter sistemi kurulmuştur. Doğal olarak, bu takasların gerçekleşmesi için bu yatırımcıların birbirlerinin ihtiyaçlarını karşılamaları gerekmiştir. Zaman içinde bu tür alım satımların karmaşıklığına uyum sağlamak için emtiaları alıp satmaya yönelik bir çerçeve oluşturulmuştur. İÖ ilk bin yılın sonlarına doğru, Avrupa genelinde parfüm piyasaları ve balık piyasaları görülmeye başlamıştır. İÖ yedinci ve sekici yüzyıllar arasında ise para ortaya çıkmıştır.

Ardından yerelleştirilmiş piyasaların ortaya çıkmaya başlaması uzun sürmemiştir. Fars pazarlarını, Roma forumunu ve Arabistan’daki pazarları bunlara örnek olarak gösterebiliriz. Yıllar içinde giderek daha fazla sayıda ürün sahneye çıkmaya başlamış ve bu durum özellikle de piyasaya daha fazla ürünün geldiği Orta Çağ boyunca devam etmiştir. Bu da takas sistemi ile pazar sistemi arasında net bir ayrım ortaya koyan perakende zincirinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Takas, tedarik zinciri içindeki piyasalara ve bu varlıkları alıp satmaya yönelik altyapıya karşılık gelmektedir. İnsanlar alışveriş için pazarlara gitmiş ve kişisel kullanım için ürünler satın almışlardır. 

Borsaların Gelişmesi

  • 16. yüzyılın başlarında Antwerp Borsası kurulmuştur. Lale Çılgınlığı Döneminde denetimli bir borsa olsaydı, balona karşı koruma sağlanabilirdi.
  • Dojima Pirinç Borsası 1697 yılında Japonya’da ortaya çıkmıştır. Burada Shogun’lara pirinçle ilgili hizmetleri için ödeme yapılmıştır. Aynı zamanda vadeli işlem sözleşmeleri de hazırlamışlardır.
  • Hızlıca 1848’e gelirsek, Chicago Ticaret Heyetinin oluşturulduğunu görürüz. Burası tarımsal üretime odaklanmış ve denetimli vadeli işlemlerin ve opsiyonların alınıp satıldığı ilk borsa görevini görmüştür.

Zaman içinde dünyanın dört bir yanında çok sayıda farklı borsa faaliyet göstermeye başlamıştır. Bu durum, aynı emtiaların (değiştirilebilirlik) farklı coğrafi konumlar genelinde sorunsuz alınıp satılmasını kolaylaştırmıştır.

Elbette elektronik ticaret borsaları dünyadaki fiziksel borsaların büyük bir kısmını konsolide etmiştir. Günümüzde Chicago Ticaret Heyeti ve Chicago Ticaret Borsası CME Group olarak faaliyet göstermektedir. Bu grup kanalıyla global emtia ticaretinin önemli bir miktarı gerçekleşmektedir.

Euronext olarak bilinen Avrupa Yeni Borsa Teknolojisi’nin genel merkezleri Hollanda’da Amsterdam ve Fransa’da Paris şehirlerinde yer almaktadır. Euronext aynı zamanda İrlanda’da Dublin ve Norveç’te Oslo şehirlerinde de emtia borsalarına sahiptir. 

Avustralya’da Avustralya Menkul Kıymetler Borsası (ASX) tahıl, enerji ve yün alım satımından sorumludur.

Asya genelindeki değerli metaller Tokyo Emtia Borsası’nda (TOCOM) alınıp satılmaktadır. Afrika’da, Kenya Nairobi’de yer alan Afrika Ticaret Borsası’nda kahve alınıp satılmaktadır.

Ara

Risk Uyarısı: Fark Sözleşmeleri (CFD'ler), karmaşık araçlardır ve kaldıraç nedeniyle hızlı bir şekilde zarar etme konusunda yüksek risk taşırlar. Bireysel yatırımcı hesapların %65.99 kadarı Trade360 ile Fark Sözleşmesi (CFD) yatırımı yaptığında zarar etmiştir. Fark Sözleşmelerinin (CFD'ler) nasıl çalıştığını anlayıp anlamadığınızı ve yüksek kayıp yaşama riskini göze alıp alamayacağınızı değerlendirmeniz gerekir.